Çorum ili Karadeniz Bölgesi ve İç Anadolu Bölgesinin birleştiği alanda yer alır.

Doğudan Amasya, batıdan Çankırı, güneyden Yozgat, güneybatıdan Kırıkkale, kuzeyden Sinop, kuzeydoğudan Samsun, kuzeybatıdan ise Kastamonu illeri ile çevrilidir. Canik dağlarının batı uzantıları kuzey ve kuzeydoğuda, Yeşilırmak Havzası doğuda, Yozgat’ın Bozok Yaylası güneyde, Kızılırmak Havzası batıda, Ilgaz Dağları’nın doğu uzantıları ise kuzeybatıda ilin doğal sınırlarını oluşturur. İl 12.820 km2 alanı ile ülke topraklarının yaklaşık % 1.6’sını kapsamaktadır.

Çorum ili 39 54 ve 41 20 kuzey enlemleri ile 34 04 ve 35 28 doğu boylamları arasında yer alır. İl Merkezinin denizden yüksekliği 770 metredir.

Yeryüzü Şekilleri

İlimiz Orta Karadeniz Bölgesinde Amasya, Çankırı, Sinop, Samsun, Kastamonu, Yozgat ve Kırıkkale, İlleriyle komşudur. Yüzölçümü 12820 km2 dir.

Dağlar: Dağlar genellikle fazla yüksek değildir. Çorum ilinin Karadeniz Bölgesindeki kuzey yarısı genellikle engebeli bir yapı gösterir. Bu kesimde Kuzey Anadolu Dağları’nın iç sıraları yer alır. Osmancık İlçesinde Çal dağı (1730m) ve Ada dağları (1129m), Kargı İlçesi sınırları içerisinde devam ederek Çorum’un en yüksek dağı olan İskilip ve Kargı arasında yer alan Köse Dağı’nda (2087 m) Erenler Tepesine ulaşır. (2097 m)

İlin kuzey ucunda Kızılırmak -Devrek Çayı vadisinin geniş tabanı kuzeyinde Ilgaz dağlarının doğu uçları 1750 metreye kadar yükselir.

İl Topraklarının güney yarısı daha alçak ve daha az engebeli bir görünüştedir. Burada yükseltisi 800 m’den aşağı hafif dalgalı düzlükler arasında yükseltisi 1700 m’ye varan basık sırtlı dağlar belirir. Başlıca dağlar arasında Çorum’un kuzey batısında Kösedağ (2087m), Kuzeydoğusunda Eğerci Dağı (1715 m ), güneydoğusunda Kırklar Dağı (1719 m), Sungurlu güneyinde Aygar Dağı (1641 m) sayılabilir.

Ovalar: Birinci ve Üçüncü jeolojik zamanlarda meydana gelen yer kabuğu hareketleri ile Dördüncü zamandaki iklim değişiklikleri bir çok ovanın meydana gelmesine neden olmuştur. Yarı yarıya platolarla kaplı olan il topraklarını 1/10’unu ovalar kaplamakladır. Bunların arasında da Çorum ovası (750-800 m) Mecitözü ovası, Bozboğa, Ovasaray, Seydim, Heyinova, Irmak, Taybı, Osmancık, Düvenci, Kuyumca, Hamamözü, Sungurlu, ve Delice ovaları vardır.

Vadiler: İlimizde bulunan ve genellikle boğaz tabir edilen başlıca vadiler Hatap boğazı, Harami boğazı, Kırkdilim boğazı Suyucak boğazı ve Hışır boğazıdır.

Akarsular: Kızılırmak il sınırları içerisinde 182 km. uzunluğundadır. Kızılırmak’ın kollarından Delice suyuna Sungurlu İlçemizin en önemli akarsuyu olan Budaközü deresi (60 km) Kızılırmak’ın genişliği 100-150 m. derinliği 1-1,5 m’dir.

Merkez İlçedeki akarsuların büyük bir kısmı ile Alaca, Mecitözü ve Ortaköy İlçelerindeki çay ve dereler, Yeşilırmak'ın kolu Çekerek ırmağına dökülür. Bu suların en önemlisi Çat suyu (Derinçaydır.) Kırklar dağından çıkan Mecitözü çayı Amasya İl topraklarında çat suyu ile birleşir.

Göller: Merkez İymir gölü, Seydim göleti Çorum barajı yeni Hatap barajı (yapımı devam ediyor), Alaca'da Atatürk göleti, Güven göleti, Alacahöyük göleti, Söğütözü barajı, Koçhisar barajı (Yapımları devam ediyor), Sungurlu'da İnegazili göleti, Mecitözü Hıdırlık ve Köprübaşı öz göleti Kargı: Gökçedoğan ve Aksu göletleri.

Bitki örtüsü: Çorum İli, Karadeniz iklimi ile İç Anadolu iklimi arasında bir geçiş alanı olduğu için doğal bitki örtüsünün dağılışı aynı özellikte değildir. Kurakçıl orman elemanları hakim olmakla beraber, yamaçlardan çekilen ormanların yerine çoğunlukla otsu bitkiler yer yer çalılıklar almış, ormanlar daha yüksek ve sapa kesimlerde kalmıştır. Ormanlık alanlar, İskilip, Bayat, Osmancık ve Kargı ilçelerindedir. Bu İlçelerde aşağı kesimlerde meşelik (%16) yüksek çıkıldığında ise karaçam (%60) sarıçam (%1) ve az olarak da köknar (%8) görülür, 1200 m yükseklikten sonra da iğne yapraklı ormanlar yer alır. İç Anadolu ikliminin etkisinde kalan iç kısımlarda ise stepler yer alır. Bunlar İlkbahar yağışları ile yeşerir yaz sıcağında ise sararırlar. Otsu bitkilerin yayıldığı alanlardan düzlüklerde tahıl tarlası, yamaçlarda ise otlak olarak faydalanılır.

İklim: Çorum İli, iklim bakımından Karadeniz ikliminden İç Anadolu iklimine geçiş alanında bulunmaktadır. İlimizde yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk, kar yağışlı ve sert geçmektedir.

Nüfus ve Yüzölçümü : XVII. yy.da Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde, Çorum’dan bahisle 42 mahalle, 42 mihraptır, 4300 bağlı bahçeli evleri vardır diye geçmektedir. Buna istinaden XVII. yy. ortalarında Çorum’un merkez nüfusunun 17.000-22.000 olduğu söylenebilir. 1902 yılına ait Ankara Vilayeti Salnamesi’nde ise Çorum Merkez nüfusu 17.922 kişi olarak gösterilmiştir. Çorum nüfusu ile ilgili sağlıklı bilgiler, 28 Ekim 1927 tarihinde Cumhuriyet Döneminin ilk resmi nüfus sayımı ile elde edilmiştir. 1927’de 247.926 olarak saptanan bu nüfus 1985 yılı Genel Nüfus Sayımı’nda 351.278 artarak 599.204’e ulaşmıştır. 1997 yılında 593.058’e yükselen il nüfusu 2000 yılı sayımında ise 623.248’e ulaşmıştır.

İlçeler Hakkında Genel Bilgiler

ALACA: 1919 yılında ilçe haline getirilen ALACA, Çorum-Yozgat yolu üzerinde bulunmaktadır. İl merkezine uzaklığı 50 km, Yüzölçümü 1375 km2 olup, Rakamı 930 m.’dir. İlçe Çorum’un tahıl ambarı durumundadır. Özellikle, pancar, buğday, arpa ve yulaf ekiminin yanında son yıllarda besicilik alanında önemli gelişmeler sağlamıştır.

Ayrıca; Alaca İlçesi, Alacahöyük müze ve örenyerleri ile turizm açısından önemli bir potansiyele sahiptir.

BAYAT: İskilip İlçesine bağlı bucak iken 1 NİSAN 1958 tarihinde ilçe yapılarak ÇORUM’a bağlanmıştır. İl Merkezine 81 km. uzaklıkta olup, Çorum-Çankırı yolu üzerindedir. Yüzölçümü 784 km2 olup, Rakımı 625 m. İlçenin ekonomik yaşamında tarım ve hayvancılık başta olmak üzere ormancılık ve madencilik (özellikle kömür) önemli bir yer tutar. Özellikle yaylaları iç turizme hizmet etmektedir.

BOĞAZKALE: Sungurlu ilçesine bağlı bir bucak merkezi iken 4.7.1987 gün ve 3392 sayılı kanunla yörenin turistik durumu dikkate alınarak ilçeye dönüştürülmüştür. Yüzölçümü 254 km2 olup, Rakımı 1020 m’dir

İlçede bulunan BOĞAZKÖY, UNESCO tarafından Dünya kültür mirası olan ülkemizdeki 7 yerden birisidir. Ayrıca; Yazılıkaya Açık hava mabedi de önemli bir turistik yerdir. İlçede müze bulunmaktadır. Gelir kaynakları Turizm ve Tarımdır.

DODURGA İLÇESİ: Osmancık İlçesine bağlı bir kasaba iken, 9.5.1990 gün ve 3644 sayılı kanunla ilçe olmuştur. İlçenin yüzölçümü 482 km2.’dir. Rakım 600 m. olup, İl’e uzaklığı 50 km.’dir. İlçe sınırları içerisinde Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı olarak Alpagut-Dodurga Linyit İşletmeleri İlçe ekonomisinin önemli gelir kaynağıdır.

İSKİLİP İLÇESİ: Çorum’un en eski ilçelerinden biridir. İl merkezine 54 km uzaklıkta olup, merkeze asfalt yolla bağlıdır. Yüzölçümü 1187 km2’dir. Rakım 720 m.’dir. İlçenin ekonomik yaşamında tarım, hayvancılık, orman ürünleri, el sanatları, dericilik ve özellikle ayakkabı yapımı önemli bir yer tutar.

KARGI İLÇESİ: Kargı’nın 1396 dan beri ilçe olduğu bilinmektedir. Kastamonu’ya bağlı iken 22.7.1953 tarihinde Çorum’a bağlanmıştır. İl merkezine 116 km. uzaklıkta olan Kargı’nın yüzölçümü 1351 km2 olup, Rakım 450 m.’dir. İlçede ormanlık alanlar geniş bir yer kaplar. Çeltik (Pirinç) üretimi ve hayvancılık ilçe ekonomisinde ilk sıradadır.

LAÇİN İLÇESİ: Çorum ilçeye bağlı bir bucak merkezi iken, 9.5.1990 gün ve 3644 sayılı kanunla ilçe olmuştur. İlçenin yüzölçümü 209 km2 olup, Rakımı 720 m.’dir. İlçenin ekonomisi tarıma dayalıdır.

MECİTÖZÜ İLÇESİ: 1866 dan beri ilçe olan Mecitözü Çorum Amasya yolu üzerinde İl merkezine 35 km uzaklıktadır. İlçenin yüzölçümü 959 km2 olup, Rakımı 680 m.’dir. Tarım ve hayvancılığın önemli yer tuttuğu Mecitözü ilçesinde Beke kaplıcası bulunmaktadır.

OĞUZLAR İLÇESİ: İskilip ilçesine bağlı bir bucak merkezi iken 9.5.1990 gün ve 3644 sayılı kanunla ilçe olmuştur. İlçenin yüzölçümü 181 km2 Rakımı 650 m.’dir. İl merkezine uzaklığı 84 km olup, İlçe ekonomisinde tarım ve hayvancılık önemli bir yer tutar.

ORTAKÖY İLÇESİ: Mecitözü ilçesine bağlı bir bucak iken, 1959 da ilçeye dönüştürülerek Çorum’a bağlanmıştır. İl mekezine 60 km uzaklıkta olup, yüzölçümü 242 km2 dir. Rakımı ise 720 m dir. Tarım ve hayvancılığın hakim olduğu Ortaköy ilçesinde Hititlerin önemli ticarei merkezlerinden olan Şapinuva da kazı çalışmaları devam etmektedir. Ayrıca; İlçeye bağlı İncesu köyündeki İncesu kanyonu ve Aşdavul kasabasındaki Damlataş mağrası görülmeye değer yerlerdendir. Ayrıca; Ortaköy merkez ve Karahacip beldesinde El dokuması mevcuttur.

OSMANCIK İLÇESİ: Çorum’un en eski ilçelerinden biridir. İl merkezine 60 km olup, yüzölçümü 1403 km2 dir. Rakım ise 410 m dir. Osmanlı döneminde tarihi ipek yolu üzerinde bulunan Osmancık, bugünde Karadeniz Bölgesi’ni İstanbul’a bağlayan transit yol üzerindedir. Transit yolun geçişi, ilçenin ekonomik sosyal yapısında olumlu etki yapmaya başlamıştır. İlçede Koyunbaba Köprüsü ve Türbesi, Osmancık Kalesi, Koca Mehmet Paşa Camii (İmaret camii) Baltacı Mehmet Paşa Çeşmesi görülmeye değer yelerdir. Ekonomik yaşamında tarım ve hayvancılık önde gelir. Özel kömür ocakları mevcuttur. Kızılırmak havzasında çeltik tarımı yapılır. Ormanlık alanlar fazladır. Orman ürünleri, çeltik, kiremit, tuğla fabrikaları ve yol boyu tesisleri vardır.

SUNGURLU İLÇESİ: 1866 yılında ilçe olan Sungurlu İl merkezine 71 km uzaklıktadır. Çorum Ankara yolu üzerindedir. Yüzölçümü 2604 km2 olup, Rakımı 750 m. dir. İlçe ekonomisi tarım hayvancılık ve ticarete dayanır. İlçede özellikle tekstil sanayi başta olmak üzere sanayi gelişme göstermektedir. Ankara Samsun Karayolu üzerinde oluşu ve büyük bir turizm potansiyeline sahip tarihi Boğazkale İlçesi’nin Sungurlu bağlantısı nedeniyle yol boyunda yer alan konaklama, dinlenme tesisleri ilçe ekonomisine olumlu katkılarda bulunmaktadır.

UĞURLUDAĞ İLÇESİ: İskilip ilçesine bağlı bir bucak olan Uğurludağ, 19.6.1987 gün ve 3392 sayılı kanunla ilçeye dönüştürülerek İl merkezine 66 km uzaklıktadır. Yüzölçümü 570 km2 olup, Rakımı 775 m. dir. İlimizden geçen Kızılırmak’ın 43 km lik bölümü İlçe sınırlarından geçmektedir.